<>

Năm 2011, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam được dự báo đạt trên 80 tỷ USD, tăng 11% so với năm 2010. Theo thống kê, tổng kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm ước đạt 42,3 tỷ USD, tăng 30,3% so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm hàng nông, lâm, thủy sản ước đạt 9,6 tỷ USD, tăng 44,7% so với cùng kỳ và chiếm tỷ trọng 23% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhiều mặt hàng có kim ngạch tăng cao so với cùng kỳ như: thủy sản tăng 28%; cà phê tăng 103%, hạt tiêu tăng 69%, v.v... Nhóm hàng công nghiệp chế biến ước đạt 27,5 tỷ USD, tăng 26,7% so với cùng kỳ, chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng kim ngạch xuất khẩu là 65%. Nhiều mặt hàng trong nhóm có mức tăng trưởng mạnh như chất dẻo nguyên liệu tăng 43%, dệt may tăng 28,4%, sắt thép tăng 49,3%, giày dép tăng 31%, v.v... Song hành với những con số tăng trưởng ấn tượng trên phải kể đến những nỗ lực của các địa phương, các doanh nghiệp Việt Nam trong việc đẩy mạnh sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là nhiều địa phương, nhiều doanh nghiệp đã chú trọng tới việc làm thế nào để gia tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu của mình. Sau đây là một số thành tựu điển hình trong việc gia tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu tại một số địa phương:

 

Cà mau tăng sức cạnh tranh cho mặt hàng thủy sản:

Trong 5 năm tới (2011 – 2015), tỉnh Cà Mau đề ra mục tiêu phấn đấu thực hiện đạt tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản (XKTS) từ 5 tỷ USD trở lên, bình quân 1 tỷ USD/năm. Tuy nhiên, ngành chế biến XKTS của tỉnh đang tồn tại nhiều hạn chế, bất cập và thách thức cần tập trung các giải pháp tháo gỡ khó khăn, đầu tư phát triển đồng bộ để trở thành ngành kinh tế công nghiệp mũi nhọn.

Năm 2010, Cà Mau đặt chỉ tiêu 1 tỷ USD kim ngạch XKTS nhưng chỉ đạt 844 triệu USD do thiếu nguyên liệu cung ứng cho chế biến xuất khẩu, vấn đề này hiện nay chưa được khắc phục và dự báo còn tiếp tục kéo dài. Nguyên nhân do nông dân thiếu vốn, nhưng không tiếp cận được nguồn vốn vay ngân hàng; doanh nghiệp (DN) chưa thật sự mạnh dạn liên kết với nông dân đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu; nuôi tôm công nghiệp chưa hấp dẫn, thu hút nhà đầu tư do tiềm ẩn nhiều rủi ro, lãi suất ngân hàng tăng cao… Hiện nông dân sản xuất nhỏ lẻ, manh mún và tình trạng tôm bệnh, chết kéo dài trên diện rộng chưa có giải pháp khắc phục hữu hiệu, năng suất nuôi tôm thấp nhất đồng bằng sông Cửu Long, trên dưới 400 kg/ha/năm. Tiếp đến, rào cản thương mại, rào cản kỹ thuật ngày càng tăng buộc các DN phải tăng chi phí, mất nhiều thời gian, công sức. Vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm luôn là nỗi lo, rủi ro thường xuyên của các DN. Việc thiếu công nhân, nhất là lao động có tay nghề cao đang là vấn đề nan giải của nhà máy không thể giải quyết ổn định trong một sớm một chiều.

<> Nghiên cứu đặc điểm sinh thái cây cà phê, điều kiện tiểu khí hậu và đất đai, khả năng nguồn nước tưới cho vườn cây, công ty đã đầu tư nhiều tỷ đồng xây dựng Hồ Ea Nhái với dung tích trên 10 triệu m3 nước, thỏa mãn nguồn cấp nước tưới cho trên 2.000 ha cà phê của doanh nghiệp và của cư dân sản xuất trên địa bàn. Nhờ vậy, những tháng mùa khô công ty tưới nước 3 đợt cho cà phê, bảo đảm đủ độ ẩm cho cây ra hoa và đậu quả. Nhờ đầu tư chăm bón đúng quy trình kỹ thuật và tưới tiêu đủ nước, toàn bộ diện tích cà phê của toàn công ty đều đạt tiêu chuẩn loại A và năng suất đạt bình quân gần 3 tấn nhân/ha. Một số vườn cây, được đầu tư thâm canh cao đã đạt năng suất từ 4 đến trên 4,5 tấn nhân/ha.          Công ty thực hiện cá biện pháp kỹ thuật chăm bón hợp lý kết hợp với việc bảo vệ môi trường sinh thái. Trên các vùng canh tác, công ty trồng vành đai rừng chắn gió và cây che bóng, tưới đủ nước, giữ độ ẩm cho cây cà phê sinh trưởng và phát triển tốt. Trong quá trình chăm bón, công ty thực hiện tăng lượng phân vô cơ và hạn chế đến mức thấp việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Nhờ đầu tư thâm canh hợp lý và bảo đảm nước tưới trong mùa khô, toàn bộ diện tích cà phê kinh doanh trong quá trình sinh trưởng đều đạt tỷ lệ đậu quả cao, lượng quả chín đều, quả to, hạt mẩy, năng suất đạt cao và ổn định, chất lượng đảm bảo.

<>

Trong mùa thu hoạch, công ty thực hiện việc thu hái quả chín đạt trên 98%. Hệ thống sân phơi, nhà kho được công ty xây dựng hoàn chỉnh, bảo đảm yêu cầu thu hoạch đến đâu, phơi khô sản phẩm đến đấy, nhanh chóng đưa vào chế biến phục vụ xuất khẩu. Công ty đã đầu tư hàng chục tỷ đồng lắp đặt hệ thống máy chế biến đồng bộ, hiện đại, trong đó có các thiết bị xay xát, sàng lọc, đánh bóng, tách màu, phân loại sản phẩm. Trong quá trình chế biến, các sản phẩm đã được kiểm tra từ khâu đưa nguyên liệu đến khi đóng gói và kiểm nghiệm đánh giá tiêu chuẩn chất lượng trước khi đưa đi xuát khẩu. Nhằm đáp ứng yêu cầu tiêu thụ sản phẩm chất lượng cao, công ty đã đầu tư dây chuyền chế biến ướt công nghệ của Brazin, có khả năng chế biến trên ½ lượng quả cà phê tươi của toàn đơn vị. Loại sản phẩm này bán ra thị trường được giá cao hơn sản phẩm chế biến khô từ 5 đến 7%.

Bên cạnh đó, công ty liên kết sản xuất với công nhân trồng 680 ha cà phê và đầu tư sản xuất cho Tập đoàn sản xuất cà phê xã Cuôr Đăng (huyện Cư M’gar) và Hợp tác xã 3 (xã Ea Knuếch, huyện Krông Păk) trồng 206 ha cà phê. Công ty cũng thường xuyên làm tốt công tác tiếp thị, giới thiệu sản phẩm qua các hội chợ trong nước và quốc tế để mở rộng thị trường. Hiện nay, sản phẩm cà phê của công ty đã xuất khẩu đến trên 10 quốc gia và vùng lãnh thổ với kim ngạch từ 10 đến 15 triệu USD. Trong đó, có một số thị trường tiêu thụ sản phẩm lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Đức và Tây Ban Nha.

 

Nâng cao giá trị xuất khẩu rau hoa quả:

Thời gian qua, việc xuất khẩu rau hoa quả của Việt Nam sang các thị trường Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc có nhiều thuận lợi. Hơn thế, nhu cầu tại Nhật Bản, Trung Quốc, Inđônêxia… lại đang tăng mạnh, nếu theo đà này, có thể giá trị kim ngạch xuất khẩu rau hoa quả trong năm 2011 sẽ đạt từ 500 – 510 triệu USD.

<> Không chỉ dừng ở việc nâng cao kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng rau hoa quả, các doanh nghiệp xuất khẩu còn nỗ lực tìm hiểu thị trường, thương lượng với các đối tác để nâng cao giá xuất khẩu. Cụ thể đơn giá xuất khẩu chôm chôm sang Pháp hiện là 6,1 USD/kg, tăng 0,1 USD/kg so với cùng kỳ năm trước; cơm dừa sấy khô là 2.500 – 2.800 USD/tấn, cao hơn khoảng 100 – 180 USD/tấn so với cùng kỳ năm 2010... Tuy vậy, do hạn chế trong công nghệ chế biến nên phần lớn các doanh nghiệp xuất khẩu chỉ làm thương mại thuần túy, hàng hóa mua của người dân về chỉ được sơ chế rồi xuất khẩu thô. Khi khan hiếm nguyên liệu trong nước hoặc giá nguyên liệu trong nước cao hơn giá nhập khẩu, các doanh nghiệp sẵn sàng nhập hàng về để chế biến (cho dù chỉ là sơ chế hoặc chế biến đơn giản). Vì thế có những thời điểm người nông dân không hiểu vì sao hàng trong nước sản xuất ra không có người mua mà các doanh nghiệp, các nhà máy vẫn xin nhập hàng từ nước ngoài về.

<>

Các chuyên gia thương mại cho rằng, Nhà nước nên có hướng hỗ trợ nông dân tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn Global GAP cũng như hỗ trợ kinh phí để chứng nhận, mở rộng diện tích và tiêu thụ sản phẩm lâu dài thì mới tạo ra được những vùng nguyên liệu lớn. Từ đó thị trường xuất khẩu rau hoa quả sẽ được giữ vững và mở rộng, lợi nhuận của nông dân cũng vì thế mà ổn định hơn.

Triển vọng mới cho xuất khẩu nước dứa cô đặc tại Nghệ An:

Nghệ An phấn đấu đến năm 2020 có diện tích dứa đạt 7.500ha, để diện tích thu hoạch ổn định hàng năm khoảng 5.000 ha. Đây là cơ sở để sản lượng dứa tươi của tỉnh ước đạt 210.000 tấn. Xây dựng thêm một cơ sở chế biến dứa xuất khẩu với công suất trên 1 vạn tấn, đảm bảo chế biến được 20.000 tấn dứa cô đặc xuất khẩu/năm, đạt kim ngạch xuất khẩu 20 triệu USD, chiếm tỷ lệ 8% trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Nghệ An.

Hiện Nghệ An đang phát triển mạnh cây dứa nguyên liệu để phục vụ chế biến, với phương châm mở rộng diện tích đi đôi với đầu tư thâm canh và rải vụ. Song song đó đầu tư xây dựng mới Nhà máy chế biến nước dứa cô đặc tại huyện Tân Kỳ với công suất 100.000 tấn dứa quả/năm, chế biến 10.000 tấn sản phẩm/năm. Đầu tư Nhà máy đóng hộp nước quả các loại (dứa, chanh leo…) tại huyện Nghĩa Đàn công suất 10.000 tấn sản phẩm/năm phục vụ tiêu dùng nội tỉnh, trong nước và xuất khẩu.

Bên cạnh đó, Nghệ An cũng thực hiện các giải pháp ổn định vùng nguyên liệu cho các nhà máy chế biến hàng xuất khẩu; Cải thiện cơ sở vật chất lưu kho, dịch vụ hỗ trợ bảo quản sau thu hoạch; Kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm xuất khẩu nhằm đáp ứng yêu cầu vệ sinh và an toàn thực phẩm của các nhà nhập khẩu.